Bir Çevirmenin Dünyası

Bir çevirmen gözüyle her şey…

Çevirmenlik Mezunu Olmak ya da Olmamak

Şu aralar gündemdeki tartışma “çevirmenlik bölümü mezunu olmayan çeviri yapmalı mı yapmamalı mı?”  books

Ne zaman çevirmen konusunda bir olumsuzluk yaşansa tartışma bu boyuta taşınıyor ve doğal olarak çevirmenlik bölümü mezunu arkadaşlar yapmaması gerektiğini savunuyorlar.

İngiliz Dili ve Edebiyatı mezunu bir çevirmen olarak bu konuya biraz değinmek istiyorum.

Öncelikle belirtmem gerek ki dil bilen herkesin çeviri yapamayacağı, yapmaması gerektiğini bir kaç kez dile getirdim. Öyle çevirilerle karşılaştım ki yazmayayım dedim, ama şeytan dürttü 🙂 Susamadım.

Çeviri yapabilmek için yabancı dil bilgisinin yeterli olmayacağını savunanlardanım . Kendi diline hâkim olmayan birinin çeviri yapmaması gerektiğine inananlardanım.

Yine de illa çevirmenlik mezunu olunması gerektiğine katılmıyorum. Kendim çevirmenlik mezunu olmadığım için değil bu duruşum. İstesem de olamazdım zaten, çünkü benim üniversite okuduğum yıllarda böyle bir bölüm yoktu. Sadece Boğaziçi Üniversitesi, Mütercim Tercümanlık Bölümü vardı ki mütercim tercümanlığı ayrı tutuyorum. O gerçekten ciddi eğitim isteyen bir alan; yapan arkadaşları takdir ediyorum. Ben kesinlikle yapamazdım.

Konumuz dönersek…

Çevirmenlik mezunu olmayan biri de çeviri yapabilir. İki dille de hâkim olması, araştırmaya açık olması, düzgün cümle kurabilmesi, yaptığı işe saygı duyup titiz çalışıyor olması yeterlidir. Ayrıca çeviri becerisi yapa yapa gelişen bir beceri. İlk çevirilerimizi bir düşünelim. Bugün o kadar zorlanıyor muyuz? Gelişme kaydetmedik mi? Eğer bugün hâlâ ilk çevirimiz kadar zorlanıyorsak ve hiç bir gelişme kaydetmediysek bırakalım zaten bu işi.

Bana karşı çıkanların şu tür cümleleri kuracaklarından eminim:

– Tıp eğitimi almayan biri doktor olabilir mi?

– Hukuk eğitimi almamış bir avukat var mı?

– Mimarlık eğitimi almamış birine proje çizdirir misin?

Elbette hayır. Ama bu demek değil ki her mesleğin mutlaka kendine özgü eğitimi olmalı. Yanlış anlaşılmasın herkes çeviri yapar, eğitime gerek yok demiyorum. Elbette var ama bunun illa çevirmenlik eğitimi olması gerekmiyor. Dil eğitimi almış biri de çeviri yapabilir. “O öğretmen, çevirmen değil” dendiğini duydum. Ben de öğretmenim. Emekli bir İngilizce öğretmeni olarak artık çeviri yapıyorum. Yani çevirmenim. Dört yıl boyunca Shakespeare, Withman, Hardy, Dickens gibi çok sayıda yazarı orijinal dilinde okumuş, Beawulf gibi bir eseri incelemiş ve bu konuda, ödev ya da sınav için olsa bile, sayfalarca yazılar yazmış, Euguene O’Neill’in edebi gelişimi tez haline getirmiş birinin çeviri yapması mümkün değil mi gerçekten? Üstelik bu kişi bir kitap kurduysa. Ve hatta kendi kitabını yazmaya çalışıyorsa.

Bunları yazarken edebi çeviri yapan biri olarak yazıyorum. Diğerlerine hiç bulaşmadım; uzmanlık alanım değcakeil. Yapabileceğimi hiç sanmıyorum. Yine de çok iyi dil bilen bir doktorun tıp çevirisi, bir avukatın hukuk çevirisi yapması bana hiç yanlış gelmiyor.

Çevirmen ve “çevirmen!” arasındaki fark aldığı eğitimden çok daha farklı boyutta. Eğitime saygım sonsuz. Ama herkes durduğu noktayı bilmeli. Emin olun bu pasta hepimize yeter. Önemli olan işimizi doğru yapmamız.

 

Reklamlar

5 comments on “Çevirmenlik Mezunu Olmak ya da Olmamak

  1. chezchebishco
    13 Kasım 2014

    hem yazınıza hem yorumunuza harfiyen katıldım. bence yapmalı mı yapmamalı mı yerine, kim neyi çevirmeli tartışılsa daha yerinde olur. sevgiler 🙂

    Liked by 1 kişi

  2. Pınar
    3 Kasım 2014

    Söylediklerinize, özellikle de işverenlerle ilgili yorumunuza tamamen katılıyorum. Ve bu durum ister istemez öğrenci çevirmenleri umutsuzluğa sürüklemeye başladı, arkadaşlarımla da sık sık bunu konuşuyoruz. İleride başarılı bir kitap çevirmeni olmak isteyen biri olarak kendi adıma iyi bir örnek olduğunuz size teşekkür ederim, yazılarınızı ilgiyle takip etmeye devam edicem… 🙂 🙂

    Liked by 1 kişi

  3. Yasemin Ozacn
    3 Kasım 2014

    Genel kural olarak herkesin kendi alaninda is yapmasi tercih edilir tabi ama her iki dile de hakimiyet , ceviriyi yapan kisinin kendi becerisi ve kendini bilmesi basarili bir ceviri icin yeterli olur diye dusunuyorum. 😉 28 yillik calisma hayatimda Cevirmenlik mezunu ile ayni seyi cevirip COK DAHA BASARILI olan Dil ve Edebiyat mezunu cok ornek tanidim…

    Liked by 1 kişi

  4. Pınar
    3 Kasım 2014

    Arzu Hanım, ben mütercim tercümanlık son sınıf öğrencisiyim ve iki senedir de çeşitli alanlarda çeviri yapıyorum. Aslında genel olarak söylediklerinize hak veriyorum ama şunu da belirtmeden duramadım. Sınıfımız 55 kişilik ve bu 55 kişinin içinde çeviri yapmayı düşünen kişi sayısı beşi geçmez. Evet sizin gibi tecrübeli özellikle ingiliz dili edebiyatı mezunu çevirmenlere karşı değilim ama sınıfımızdan böyle çevirmen çıkmamasının nedeni piyasadaki işlerle geçinilemeyecek olması ki bunun nedeni de ne yazık ki eğitimsiz tecrübesiz hatta dili bilmeyen çevirmenlerden kaynaklanıyor. Mesela ben tutkum olan bu mesleği yapabilmek için akademik kariyer düşünmek zorunda kaldım. Çok acıdır ki ülkemizde çevirmenlik artık bir hobi gibi algılanmaya başladığı için çevirmenler işlerini yapamaz hale geldiler ve ikinci bir meslek bulmaz zorunda kalıyoruz.

    Liked by 1 kişi

    • Arzu Altınanıt
      3 Kasım 2014

      Çok haklısınız, Pınar hanım, ama bunun sebebi çevirmenlik mezunu olmadığı halde çevirmenlik yapanlar değil. Bence iki sebebi var: Birincisi doğru dürüst dil bilmeden çeviri yapmaya kalkanlar. İkincisi ise ucuz iş yaptırmak için çevirmen kalitesine dikkat etmeden iş yaptıranlar. Mesleğimizin hobi olarak algılandığı gerçek. Bana hala iş yapmıyorum ya da başka iş bulamadığı için bunu yapıyor diye bakanlar var. 🙂 Beni üzen, çeviri mezunu olmadığı halde gayet düzgün iş yapanların da onlarla aynı kategoride görülmesi. Düzgün çeviri yapmayan yapmasın. Kesinlikle evet. Ama çeviri bölümü mezunu olmak zorunda. Üzgünüm ama hayır 🙂

      Beğen

Yorum Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 3 Kasım 2014 by in Çeviri, Kişisel, Tüm Yazılarım and tagged , , , , , .
%d blogcu bunu beğendi: